'बिछ्यौना मिलाउने' जादु र जीवन जित्ने १० सूत्र
Ramesh singh
7 min read 2 views 0 comments
Share
'बिछ्यौना मिलाउने' जादु र जीवन जित्ने १० सूत्र
·
एडमिरल विलियम एच. म्याकरेभन
बिषय सन्दर्भ
कहिलेकाहीँ बिहान आँखा खुल्छ, तर ओछ्यानबाट उठ्न मन
लाग्दैन। हिजोको असफलता मनमा ताजै हुन्छ। कार्यालयमा गरेको मेहनतको कदर भएको छैन,
कुनै कार्य बिग्रिएको छ, बढुवा अरूले पाएका छन्, वा वर्षौंदेखि लागेको
व्यावसायिक सपना अझै टाढा देखिन्छ। मनमा एउटै प्रश्न घुम्छ— "के म यो काम
गर्नलायक छु? अब यही पेशा छोडिदिऊँ कि?"
यदि तपाईं पनि आफ्नो पेशा वा जीवनमा यस्तै कठिन मोडमा हुनुहुन्छ भने, यो लेख तपाईंकै लागि हो। यसमा एक यस्तो मानिसको अनुभव छ, जसले संसारकै सबैभन्दा कठोर तालिममा आफूलाई तपाईंजस्तै प्रश्नहरूको अगाडि
उभ्याएको थियो।
अमेरिकी नौसेनाका अवकाशप्राप्त चार तारे एडमिरल विलियम एच. म्याकरेभनले ३७
वर्ष सैनिक सेवा गरे, नेभी सिल (Navy SEAL) को कठोर तालिम पार गरे र अन्त्यमा अमेरिकाका सबै स्पेशल अपरेसन्स फोर्सको
नेतृत्व गरे। आफ्नो विश्वचर्चित पुस्तक "Make
Your Bed" मा उनी भन्छन्, जीवन बदल्ने सुरुवात ठूला कुराबाट होइन, साना कुराबाट हुन्छ।
व्यावसायिक जीवनमा असफल भएर निराश भएका हरेक व्यक्तिले आत्मसात् गर्नुपर्ने
उनका १० जीवन-पाठ यहाँ प्रस्तुत छन्:
१. दिनको पहिलो काम पूरा गर्नुहोस् (Start Your Day with a Task
Completed)
सिल तालिममा हरेक बिहान सबैभन्दा पहिलो काम आफ्नो बिछ्यौना मिलाउनु थियो।
प्रशिक्षक आएर कडा निरीक्षण गर्थे। सुरुमा यो बेकार र झन्झटिलो लाग्थ्यो, तर यसमा गहिरो मनोविज्ञान लुकेको थियो।
बिछ्यौना मिलाउँदा दिनको पहिलो काम पूरा हुन्छ। त्यो सानो उपलब्धिले अर्को काम
गर्ने उत्साह दिन्छ। दिन नराम्रो बित्यो भने पनि साँझ घर फर्किँदा मिलाइएको
बिछ्यौना देख्दा मनमा भरोसा जाग्छ कि "भोलि अझ राम्रो गर्न सकिन्छ।"
म्याकरेभनले अस्पतालको शैय्यामा हुँदा र युद्धभूमिमा हुँदा पनि यो बानी छाडेनन्।
z
तपाईंको पेशामा सबै कुरा तपाईंको नियन्त्रणमा नहुन सक्छ, कार्यालयको
राजनीति, बजारको उतारचढाव वा माथिबाट आउने अन्यायपूर्ण
निर्णय। तर, बिहान उठेर एउटा सानो काम पूरा गर्ने शक्ति
तपाईंसँग अहिले पनि छ। त्यहीँबाट सुरु गर्नुहोस्।
२. जीवन निष्पक्ष छैन, तर अघि बढ्नुहोस् (Life's
Not Fair—Drive On!)
तालिमको एक दिन प्रशिक्षार्थीहरूलाई कारण नै नदिई सजाय दिइयो। समुद्रमा भिजेर
बालुवामा लडिबडी गर्नुपर्थ्यो, जसलाई "सुगर
कुकी" (Sugar Cookie) भनिन्थ्यो। तर शिक्षा
स्पष्ट थियो: जीवनमा कहिलेकाहीँ तपाईंले गल्ती नगर्दा पनि सजाय भोग्नुपर्छ।
तपाईंले पनि व्यावसायिक जीवनमा यस्तो भोग्नुभएको होला। राम्रो काम गर्दा पनि
जस अरूले लिए, योग्यता भए पनि अवसर अरूले पाए। यस्तो बेला
"मसँग मात्र किन यस्तो?" भन्ने प्रश्न स्वाभाविक हो,
तर यो प्रश्नमा अडिनुले हामीलाई कतै पुर्याउँदैन।
लेफ्टिनेन्ट फिलिप "मोकी" मार्टिन सिलका उत्कृष्ट अधिकारी थिए।
साइकल दुर्घटनापछि उनी कम्मरदेखि तल लकवाग्रस्त भए। उनले आत्मदयामा डुब्ने बाटो
रोज्न सक्थे, तर रोजेनन्। उनी सफल चित्रकार, असल बुबा र 'सुपर फ्रग ट्रायाथलन' का संस्थापक बने। उनको सन्देश सरल छ: जीवन निष्पक्ष छैन, त्यसैले "Drive On" अर्थात् अघि बढिरहनुहोस्।
३. असफलता अन्त्य होइन, 'सर्कस' हो (Failure Can Make You Stronger)
एक पटक पौडी परीक्षामा म्याकरेभन र उनका साथीको प्रदर्शन कमजोर भयो।
सजायस्वरूप दुवैलाई "द सर्कस" (The Circus) मा पठाइयो— अतिरिक्त कठोर र थकाउने शारीरिक अभ्यास। सुरुमा उनीहरू निराश भए,
तर दिनदिनै सर्कसमा जाँदा उनीहरू शारीरिक र मानसिक रूपमा
झन् बलिया भए। पछि उनीहरू सबैभन्दा राम्रा पौडीबाजमध्ये गनिए। जुन सजायले
उनीहरूलाई तोड्छ भन्ने सोचिएको थियो, त्यसैले उनीहरूलाई
निखार्यो।
तपाईंको पेशामा पनि असफलता एक किसिमको "सर्कस" हो। व्यवसाय डुब्नु,
प्रस्ताव अस्वीकृत हुनु वा जागिरबाट निकालिनु पीडादायी
हुन्छ। तर त्यही पीडाले हाम्रा कमजोरी देखाएर सुधार्ने मौका दिन्छ। जसले असफलतामा हार मान्छ उसको यात्रा त्यहीँ
टुङ्गिन्छ, तर जसले त्यसबाट सिक्छ, उसको यात्रा अझ बलियो हुन्छ।
४. एक्लै कसैले संसार बदल्न सक्दैन (You Can't Go It Alone)
सिल तालिममा सानो रबरको डुङ्गा समूहले मिलेर खियाउनुपर्थ्यो। कोही एक्लै
खियाउँदा डुङ्गा अघि बढ्दैन। म्याकरेभन आफैं प्यारासुट दुर्घटनामा गम्भीर घाइते
हुँदा उनको करिअर नै सकिने अवस्था आयो। त्यतिबेला उनी आत्मदयामा डुबेका थिए,
तर पत्नी, साथी र वरिष्ठहरूको साथले
उनलाई उठायो।
कठिन समयमा हामी प्रायः एक्लै पर्छौं र आफ्नो पीडा लुकाउँछौं। तर, सहयोग माग्नु कमजोरी होइन, बुद्धिमानी हो। आफ्नो पीडा
विश्वासिलो साथी, परिवार, गुरु वा सहकर्मीसँग
बाँड्नुहोस्। तपाईंको डुङ्गा
खियाउन साथी खोज्नुहोस्, र सम्भव भए अरूको डुङ्गा
खियाउन तपाईं पनि साथ दिनुहोस्।
५. तपाईंको नाप मुटुले हुन्छ, शरीरले होइन (Only
the Size of Your Heart Matters)
सिल तालिममा सबैभन्दा सानो कदको तालिमार्थीलाई एक अग्लो प्रशिक्षकले
"तिमी यो पौडी कसरी पार गर्छौ?" भनेर खिल्ली उडाए।
उसले जवाफ दियो कि ऊ कहिल्यै हार मान्दैन। साँच्चै, दुई माइलको कठिन समुद्री पौडीमा ऊ अगाडि समूहमा नै आइपुग्यो। प्रशिक्षकको
चुनौतीले नै उसलाई "मलाई गलत प्रमाणित गरेर देखाउनुहोस्" भन्ने जोस
दिएको थियो।
समाजले हामीलाई कद, रङ, जात, पैसा वा डिग्रीले नाप्छ। तर साहस, दृढता र इच्छाशक्ति यी कुनै कुराबाट निर्धारित हुँदैनन्। तपाईंलाई कसैले
"तिमीले सक्दैनौ" भनेको छ भने, त्यो वाक्यलाई आफ्नो इन्धन बनाउनुहोस्।
६. आँट गर्नुहोस् (You Must Dare Greatly)
अवरोध दौडमा रस्सी चढ्दा म्याकरेभन होसियारीसाथ चढ्थे र ढिलो हुन्थे।
प्रशिक्षकले टाउको तल पारेर तेर्सो रूपमा रस्सीमा चिप्लिएर तल आउन सुझाव दिए। यो
डरलाग्दो थियो, तर आँट गर्दा उनको समय घट्यो। सन् २००४ मा
इराकमा बन्धक उद्धार गर्न उनले दिउँसै हेलिकप्टर उतार्ने जोखिमपूर्ण निर्णय लिए र
मिसन सफल भयो। ब्रिटिश विशेष बलको आदर्शवाक्य नै छ: "Who
Dares Wins" (आँट गर्नेले जित्छ)।
जीवनमा सुरक्षित बाटो मात्र रोज्नेले ठूलो उपलब्धि पाउँदैन। नयाँ व्यवसाय सुरु
गर्ने, पेशा परिवर्तन गर्ने वा आफ्नो विचार अगाडि राख्ने आँट
गर्नुहोस्। असफलताको डरले आँट
नगर्नु नै सबैभन्दा ठूलो असफलता हो।
७. डर र धम्क्याउनेहरूको सामना गर्नुहोस् (Stand Up to the Bullies)
रातको समयमा शार्क भएको समुद्रमा पौडिनुपर्दा सिलहरूले डरलाई जितेर अघि बढ्ने
शिक्षा पाए। म्याकरेभनले सद्दाम हुसेन पक्राउ परेपछि पनि उनको धाक देखेर नयाँ
नेताहरू डराएको देखे। उनले बुझे— धम्क्याउनेहरू (Bullies) डरमा फस्छन् र कमजोरी देख्नेबित्तिकै आक्रमण गर्छन्।
कार्यक्षेत्रमा तपाईंलाई कमजोर देखाउने, तपाईंको कामको बदनाम गर्ने वा तपाईंलाई तल पार्न खोज्ने मानिसहरू (Toxic
Boss वा सहकर्मी) हुन सक्छन्। तिनीहरूसँग डराएर पछि हट्नुभयो भने
उनीहरू अझ बलियो हुन्छन्। साहसका साथ तिनीहरूको सामना गर्नुहोस्, आफ्नो कामबाट आफ्नो हैसियत प्रमाणित गर्नुहोस्। डर तिनीहरूको हतियार हो, तर तपाईंको साहसले त्यो
हतियार तोडिदिन्छ।
८. अँध्यारो घडीमा पनि सर्वोत्तम बन्नुहोस् (Rise to the Occasion)
सिल तालिमको रातको स्कुबा डाइभमा चारैतिर अँध्यारो थियो, पानी चिसो थियो र भयले मन गलेको थियो। त्यो बेला प्रशिक्षकले भने— सफल हुने र
असफल हुने फरक त्यही अँध्यारो क्षणमा छुट्टिन्छ। जब सबै कुरा कठिन हुन्छ, तब नै तपाईंको सर्वोत्तम रूप देखिनुपर्छ।
जीवनमा सबैले अँध्यारो घडी भोग्नुपर्छ। प्रियजन गुमाउनु, जागिर जानु वा असफलताको लहर आउनु यस्तै क्षण हुन्। त्यो बेला आफ्नो भित्री
शक्ति खोज्नुहोस्। जो अँध्यारोमा पनि आफ्नो सर्वोत्तम दिन्छ, उसैलाई यही कठिनाइले निखार्छ।
९. हिलोमा बसेर पनि गीत गाउनुहोस् (Give People Hope)
"हेल वीक" को एक रात तालिमार्थीहरू चिसो र गहिरो हिलोमा फसेका थिए। सबै
निराश थिए। प्रशिक्षकले भने, यदि पाँच जनाले तालिम छाडे
भने बाँकी सबैलाई न्यानो ठाउँमा लगिन्छ। मनोबल सबैभन्दा तल पुगेको बेला एक जना
तालिमार्थीले गीत गाउन थाल्यो। अरू पनि जोडिँदै गए र निराशा आशामा बदलियो। कोही
पनि तालिम छाडेन।
एक व्यक्तिको आशाले सिङ्गो समूहको मनोबल उठाउन सक्छ। यदि तपाईं कुनै टोलीमा
हुनुहुन्छ भने, आफू निराश भएको बेला पनि अरूलाई आशा दिने काम
गर्न सक्नुहुन्छ। आशा बाँड्दा आफ्नो
आशा पनि बलियो हुन्छ।
१०. विचमा कहिल्यै नछोड्नुस् (Never, Ever Quit!)
सिल तालिममा कुनै पनि बेला हार मान्न चाहने व्यक्तिले एउटा घण्टी
बजाउनुपर्थ्यो र तालिम छोड्थ्यो। पहिलो दिनदेखि नै भनिन्छ— तालिमको पीडा केही दिन
वा हप्ताको हुन्छ, तर हार मानेको पछुतो जीवनभर रहन्छ।
म्याकरेभनले अस्पतालमा भेटेका युवा आर्मी रेन्जर एडम बेट्सले दुवै खुट्टा
गुमाएका थिए। उनले सङ्केत भाषामा भने, "I will be OK" (म ठीक हुनेछु)। खुट्टा नभए पनि उनको आत्मबल अटल थियो। यो वाक्यले सिकाउँछ कि
परिस्थिति जतिसुकै कठोर भए पनि हामीसँग हार नमान्ने विकल्प सधैं हुन्छ।
अब तपाईंको पालो
यदि आज तपाईं असफलताको पीडामा हुनुहुन्छ भने, केही कुरा याद गर्नुहोस्:
- साना कामबाट सुरु
गर्नुहोस्: भोलि बिहान
उठ्नेबित्तिकै बिछ्यौना मिलाउनुहोस् र पहिलो काम पूरा गर्नुहोस्।
- असफलतालाई सिकाइ
मान्नुहोस्: यसले तपाईंलाई कमजोर होइन, अझ सक्षम
बनाउँदैछ।
- सहयोग खोज्नुहोस्: तपाईं एक्लै यो बाटो हिँड्नुपर्दैन।
- आँट गर्नुहोस्: डरले रोक्ने भए पनि एक पाइला अघि
बढ्नुहोस्।
- अरूलाई आशा दिनुहोस्: यसले तपाईंलाई पनि बलियो बनाउँछ।
- बिचमा नछोड्ने: पीडा अस्थायी हुन्छ, तर हार मानेको पछुतो स्थायी हुन्छ।
संसार बदल्ने काम तपाईंको एउटा बिछ्यौना मिलाउनेबाट सुरु हुन सक्छ। आजै
उठ्नुहोस्, पहिलो काम पूरा गर्नुहोस्, र अघि बढिरहनुहोस्।
"यदि तपाईं संसार बदल्न चाहनुहुन्छ भने, बिहान आफ्नो बिछ्यौना मिलाएर सुरु गर्नुहोस्।"
— एडमिरल विलियम एच. म्याकरेभन
— एडमिरल विलियम एच. म्याकरेभन